Chiến lược đánh tổng lực: bảo vệ tỷ giá và giữ vững ổn định vĩ mô tại Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, áp lực lên tỷ giá hối đoái tại Việt Nam đang là một bài toán hóc búa, đặc biệt trong thời điểm chi phí vốn cao và thanh khoản có những giai đoạn căng thẳng. Tuy nhiên, nếu xâu chuỗi lại toàn bộ các động thái điều hành chính sách thời gian qua, có thể thấy rõ một chiến lược "đánh tổng lực" và vô cùng nhịp nhàng của các cơ quan quản lý. Mục tiêu tối thượng không gì khác ngoài: Ổn định vĩ mô, bảo vệ giá trị đồng tiền và tạo nền tảng phục hồi thực chất.

Dưới đây là phân tích chi tiết về chiến lược này dựa trên sự dịch chuyển của các dòng vốn và các trụ cột kinh tế hiện tại.

1. Đầu tư công vào hạ tầng: Vòng quay vốn nội địa

Duy trì tỷ giá trong bối cảnh thiếu vốn là cực kỳ khó khăn, bởi nếu bơm tiền nới lỏng quá đà, tiền sẽ mất giá, nhưng nếu siết chặt, kinh tế sẽ suy thoái. Lời giải xuất sắc cho nghịch lý này nằm ở việc điều hướng dòng tiền vào các đại dự án hạ tầng.

·   Không gây áp lực ngoại tệ: Khác với các dự án công nghiệp nặng hay công nghệ lõi đòi hỏi phải nhập khẩu máy móc, thiết bị đắt tiền từ nước ngoài (làm tiêu hao USD), đầu tư hạ tầng (đường cao tốc, cầu cảng) sử dụng chủ yếu nguyên vật liệu, máy móc và nhân công trong nước. Dòng tiền được bơm ra không bị "bắn sang nước ngoài".

·   Ngăn chặn đầu cơ Bất động sản (BĐS): Trong quá khứ, những nhịp bơm tiền thường đi kèm với các cơn sốt đất. Hiện tại, dòng vốn được kiểm soát chặt và chảy vào BĐS thực hoặc hạ tầng, tạo ra giá trị thặng dư lâu dài thay vì thổi phồng bong bóng tài sản.

·   Hiệu ứng số nhân (Multiplier Effect): Tiền từ ngân sách giải ngân cho nhà thầu -> nhà thầu trả lương cho công nhân, mua vật liệu từ các doanh nghiệp nội địa -> dòng tiền quay vòng, kích thích tiêu dùng và sản xuất trong nước, tự tạo ra thanh khoản mà không cần in thêm tiền ồ ạt.

2. Cán cân Xuất - Nhập khẩu: Điểm tựa neo giữ tỷ giá

Sự cân bằng của hoạt động xuất nhập khẩu hiện tại đang đóng vai trò như một mỏ neo vĩ mô.

·   Trạng thái cân bằng bền vững: Cán cân thương mại của Việt Nam vẫn duy trì được thặng dư hoặc cân bằng. Lượng ngoại tệ thu về từ xuất khẩu (FDI, nông thủy sản, điện tử...) đủ để bù đắp cho nhu cầu nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất.

·   Không có cú sốc cấu trúc: Không có sự kiện "phát sinh mới" nào gây gãy đổ chuỗi cung ứng hay làm suy giảm đột ngột lực cầu xuất khẩu. Sự bình ổn này giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) không bị chịu áp lực phải can thiệp dự trữ ngoại hối quá mạnh cho các nhu cầu thanh toán quốc tế hợp pháp.

3. Bịt kín "lỗ hổng" ngoại tệ: Siết Đô la đen và dập tắt sốt Vàng

Đây có thể coi là bước đi quyết liệt và mang tính "chặn hậu" quan trọng nhất trong chiến lược đánh tổng lực. Vàng, bạc, kim cương và thị trường USD chợ đen chính là những chiếc bình thông nhau, nơi dòng vốn có xu hướng "chảy máu" qua biên giới.

·   Triệt tiêu động lực găm giữ USD: Khi thị trường USD tự do bị quản lý và siết chặt các kênh chuyển tiền lậu, ngoại tệ không bị tuột ra ngoài lãnh thổ. Lượng ngoại tệ găm giữ trong dân cư không có lối thoát đầu cơ, bắt buộc phải bán lại cho hệ thống ngân hàng hoặc đưa vào lưu thông phục vụ sản xuất kinh doanh, giúp tăng cung ngoại tệ trên thị trường chính thức.

·   Đánh trúng huyệt đạo "Vàng": Vàng từ lâu là hầm trú ẩn và là kênh tiêu hao USD đen lớn nhất (do phải nhập lậu vàng để cân bằng cung cầu). Các động thái bình ổn thị trường vàng khốc liệt gần đây (NHNN bán vàng trực tiếp, thanh tra toàn diện, yêu cầu xuất hóa đơn điện tử, siết đầu mối nhập khẩu) đã "đánh tan tác" giới đầu cơ. Khi vàng không còn là kênh đầu cơ siêu lợi nhuận, nhu cầu gom USD chợ đen để nhập lậu vàng bị triệt tiêu, cắt đứt hoàn toàn một lượng lớn ngoại tệ chảy máu ra nước ngoài.

Kết luận

Tổng hợp các luận điểm trên, bức tranh kinh tế Việt Nam hiện tại đang được điều hành theo một sa bàn rất rõ ràng. Chính phủ không chọn cách bảo vệ tỷ giá bằng việc tăng lãi suất sốc (gây "chết" doanh nghiệp), cũng không thả nổi tỷ giá (gây lạm phát nhập khẩu).

Thay vào đó, chiến lược đánh tổng lực được áp dụng: Bơm máu (VND) qua kênh hạ tầng để kích thích nội địa -> Lấy cán cân thương mại làm nền tảng -> Dùng bàn tay sắt đập tan các kênh đầu cơ, găm giữ (Vàng, USD chợ đen) để giữ máu (Ngoại tệ) lại trong nước.

Đây là một sự kết hợp khôn khéo giữa chính sách tài khóa (đầu tư công) và chính sách tiền tệ (kiểm soát ngoại hối), giúp nền kinh tế Việt Nam đi qua vùng nhiễu động, kiên định với mục tiêu ổn định vĩ mô, tạo đà bứt phá khi điều kiện toàn cầu thuận lợi trở lại.